Skriðuaðstæður síðustu daga og um komandi helgi

Frá 24. september hefur landið verið undir áhrifum samfelldrar hrinu lægðakerfa. Mikil úrkoma mældist á Vestfjörðum, Austfjörðum, Suðausturlandi, Suðurlandi og á Miðhálendinu. Afleiðingin hefur verið aukið afrennsli og landrof, og aukin skriðuvirkni.

Síðustu þrjá sólarhringa hefur úrkoma verið mikil á Austfjörðum, Suðausturlandi, Suðurlandi og á Miðhálendinu. Vegna mikils afrennslis í vatnakerfum hefur rof í árbökkum bætt verulegu magni sets í ár og læki sem víða hafa litast brúnir. Í sumum tilvikum hefur rofið valdið samgöngutruflunum, meðal annars á Austfjörðum og í Þórsmörk. Nokkrar minni skriður voru einnig skráðar á Austfjörðum án þess að valda tjóni eða hafa áhrif á umferð.

Núverandi mælingar sýna hátt grunnvatnsborð í borholum á Seyðisfirði og Eskifirði auk mikils vatnsrennslis í ám. Þetta bendir til þess að vatnsþrýstingur í hlíðum á viðkomandi svæðum sé almennt hár.

Önnur lægð er spáð að fara yfir landið laugardaginn 3. október. Heildarúrkoma sem fylgir kerfinu er ekki talin veruleg með tilliti til skriðuhættu, en þar sem jarðvegur er þegar orðinn vatnsmettaður víða um land getur lítil viðbótarúrkoma nægt til að koma af stað hreyfingum í hlíðum og auka líkur á skriðuföllum. Veðurstofan fylgist náið með þróun mála yfir helgina.

Fimmtudaginn 2. október varð athyglisverð skriðuvirkni í Gleiðarhjalla ofan Ísafjarðar. Klukkan 14:27 hrundi skriða við brún Gleiðarhjallans ásamt snjó, sem olli grjóthruni niður hlíðina og minni skriðu sem náði um það bil hálfa leið niður. Klukkan 15:30 féll síðan aurskriða frá hjallabrúninni um 200 metrum suðvestar og náði hún alla leið niður að snjóflóðavarnargarðinum. Rétt fyrir miðnætti varð síðan vart fleiri grjóthrun á svæðinu.

Athygli vekur að uppsöfnuð úrkoma á Ísafirði hefur ekki verið sérstaklega mikil frá 26. september, þegar úrkomusamt veður gekk yfir með rigningu á láglendi og snjókomu til fjalla. Hins vegar fór hiti yfir 10°C þann 2. október og snemma um morguninn, um klukkan 8:00, mældist skammvinn en áköf rigning.

Setlögin ofan á hjallanum voru þakin snjó og að öllum líkindum þegar orðin vatnsmettuð eftir úrkomuna um síðustu helgi. Viðbótarvatn frá rigningunni og snjóbráðnun að morgni 2. október virðist hafa ýtt kerfinu yfir þann þröskuld sem leiddi til skriðufallanna sem lýst er hér að framan. Þetta bendir til þess að vatnsþrýstingur í hlíðinni sé enn verulegur og að frekara vatnsálag geti auðveldlega komið af stað sambærilegum atburðum um komandi helgi.

Almenningur er hvattur til að tilkynna skriðuvaktinni um skriður og grjóthrun. Hægt er að senda tilkynningu á netfangið skriduvakt@vedur.is eða nota rafrænt eyðublað fyrir tilkynningar um ofanflóð. Gott er að tilgreina nákvæma staðsetningu og hvenær skriðan eða grjóthrunið varð. Ef það er ekki vitað nægir að segja hvenær þess varð vart. Látið myndir fylgja ef kostur er. Skriðuvaktin fer yfir tilkynningarnar og reynir að staðfesta þær áður en þær eru færðar í ofanflóðagagnagrunn Veðurstofunnar.