Mat á eldfjallavá
Nýtt gosskeið á Reykjanesskaga kallar á aukinn undirbúning og skýrari upplýsingar um þá eldfjallavá sem getur haft áhrif á samfélag og innviði á næstu áratugum.
Á þessum vef eru birtar niðurstöður langtímahættu- og áhættumats vegna eldfjallavár á Reykjanesskaga. Þetta er ekki spá um hvar eða hvenær næst gýs, heldur mat á því hvar hætta getur skapast til lengri tíma.
Eldfjallavá er samheiti yfir þá hættu sem skapast getur vegna eldvirkni. Hún getur birst með ólíkum hætti, til dæmis sem hraunflæði, gosupptök, sprunguhreyfingar, jarðskjálftar, gasmengun og gjóskufall, og haft áhrif á byggð, innviði, umhverfi og samfélag, bæði nærri gosstöðvum og langt frá þeim. Niðurstöðurnar eru ætlaðar til að styðja skipulag, undirbúning, viðbragðsáætlanir og mótvægisaðgerðir og þannig efla öryggi og áfallaþol samfélagsins.
Hvað er mat á eldfjallavá?
Langtímahættumat vegna eldfjallavár sýnir hvar hætta getur skapast til lengri tíma út frá jarðsögu, þekktri eldvirkni og líkanreikningum. Því er ætlað að styðja skipulag, landnýtingu, undirbúning og mótvægisaðgerðir en er ekki spá um næsta atburð.
Mikilvægt er að greina á milli hættumats og áhættumats. Hættumat lýsir því hvar og með hvaða hætti hætta getur skapast en áhætta felur jafnframt í sér mat á áhrifum á samfélag, innviði, viðveru, veikleika og varnir. Niðurstöður þessa verkefnis svara því ekki hvað telst ásættanleg áhætta en þær veita mikilvægar forsendur fyrir slíkri umræðu og ákvarðanatöku.
Athugunarsvæðið nær yfir Reykjanesskaga í víðu samhengi, þar sem sjö eldstöðvakerfi og fjölmargir mikilvægir innviðir liggja innan sama svæðis. Matið tekur til ólíkra þátta eldfjallavár á Reykjanesskaga, þar á meðal hraunavár, gosupptaka, sprunguhreyfinga, jarðskjálfta, gasmengunar og gjóskufalls. Niðurstöður birtast í áföngum eftir váþáttum og svæðum.
Þegar umbrot hefjast á afmörkuðu svæði tekur skammtímahættumat við, byggt á nýjustu mælingum og rauntímagögnum.
Helstu niðurstöður fyrir hraunvá
Helstu niðurstöður benda til þess að mesta hraunaváin sé á þeim svæðum þar sem mestar líkur eru á gosupptökum, hraunflæði eða hvoru tveggja.
Grindavík og Hveragerði eru á svæðum á efsta hættustigi og eru meðal þeirra 10% svæða þar sem hraunavá er mest.
Grindavík er bæði útsett fyrir mjög mikilli hættu á hraunflæði og mjög miklum líkum á gosupptökum.
Hveragerði er á efsta hættustigi vegna hraunflæðis.
Hlutar Hafnarfjarðar eru í um eins kílómetra fjarlægð frá svæðum á efsta hættustigi. Einnig liggur fyrir að nokkrir mikilvægir innviðir eru staðsettir á svæðum á efsta hættustigi.
Svæði á Reykjanesskaga sem eru á efsta hættustigi samkvæmt langtímahættumatinu. Bleikur litur sýnir hraunflæði, blár gosupptök og brúnn bæði hraunflæði og gosupptök.
Nánar um efnið
Hvað er mat á eldfjallavá?
Helstu niðurstöður fyrir hraunvá
Nánar um efnið