Hvernig má nota niðurstöðurnar?

Hér er útskýrt hvernig niðurstöður langtímahættumats nýtast ólíkum hópum. Fjallað er um hvernig þær geta nýst við skipulag og landnotkun, fyrir innviði og þjónustu og fyrir almenning.

Skipulag og landnotkun

Skipulag og landnotkun

Innviðir og þjónusta

Innviðir og þjónusta

Almenningur

Almenningur

Upplýsingarnar eru ætlaðar til undirbúnings, skipulags og ákvarðanatöku til lengri tíma en ekki sem spá um hvenær eða hvar næst gjósi. Langtímahættumatið er grunnur að slíkri vinnu. Þegar umbrot hefjast á afmörkuðu svæði tekur skammtímahættumat við og þá skipta nýjustu mælingar, tilkynningar og mat á stöðunni mestu máli.

Mikilvægt að hafa í huga

Fyrir skipulag og landnotkun

Hvernig nýtast upplýsingarnar?

Niðurstöður langtímahættumats nýtast við að bera saman svæði, meta hvar berskjöldun fyrir hraunvá er meiri eða minni og styðja þannig við ákvarðanir um skipulag og landnotkun til lengri tíma. Þær geta hjálpað við að meta hvar hentar betur að byggja upp nýja byggð, leggja innviði eða endurskoða fyrirliggjandi skipulag, og hvar ástæða er til að fara varlega, skoða aðra kosti eða ráðast í frekari greiningu. Upplýsingarnar eru því mikilvægt stuðningstæki í skipulagsvinnu en þær eru ekki spá um hvenær eða hvar næst gjósi.

Hvernig má nota þær í skipulagsvinnu?

Niðurstöðurnar geta meðal annars nýst við mat á nýrri byggð, legu samgangna- og veitukerfa, forgangsröðun frekari greininga eða mótvægisaðgerða og við endurskoðun skipulagsáætlana. Þær geta einnig stutt samanburð milli svæða þegar velja þarf á milli ólíkra kosta eða meta hvar sérstök aðgát er nauðsynleg vegna hraunvár.

Hvað þarf sérstaklega að skoða?

Við túlkun niðurstaðna í skipulagsvinnu þarf meðal annars að skoða hvort svæði sé nálægt líklegum gosupptökum, hvort það sé á svæði þar sem hraun gæti runnið og hvort byggð eða mikilvægir innviðir tengist svæðinu með beinum eða óbeinum hætti. Einnig þarf að meta hvort niðurstöðurnar gefi tilefni til frekari greiningar áður en ákvörðun er tekin, til dæmis um legu mannvirkja, þéttleika byggðar eða þörf á mótvægisaðgerðum.

Hvað segja niðurstöðurnar ekki?

Niðurstöðurnar segja ekki hvenær næsta gos verður né hvernig næsta gos mun þróast. Þær fela heldur ekki sjálfkrafa í sér bann eða leyfi fyrir tiltekinni landnotkun. Þær eru leiðbeinandi grunnur að faglegri ákvörðunartöku og þarf að lesa þær með öðrum gögnum, mati og forsendum sem gilda hverju sinni.

Fyrir innviði og þjónustu

Hvernig nýtast upplýsingarnar?

Niðurstöður langtímahættumats nýtast til að greina hvaða innviðir og þjónusta geta verið berskjölduð fyrir hraunvá og hvar sérstök þörf er á undirbúningi. Þær geta hjálpað við að bera saman svæði, átta sig á veikleikum í kerfum og styðja ákvarðanir um vernd, styrkingu og framtíðarskipulag mikilvægra innviða. Upplýsingarnar nýtast því þeim sem bera ábyrgð á þjónustu og mannvirkjum sem samfélagið reiðir sig á, en þær eru ekki spá um hvenær eða hvar næst gjósi.

Hvernig má nota þær í undirbúningi?

Niðurstöðurnar geta meðal annars nýst við mat á legu nýrra innviða, vernd núverandi mannvirkja, forgangsröðun mótvægisaðgerða og undirbúning varaleiða eða annarra lausna ef þjónusta raskast. Þær geta einnig stutt við viðbragðsáætlanir og mat á því hvar samfélagsleg áhrif gætu orðið mest ef hraunavá verður að veruleika.

Hvað þarf sérstaklega að skoða?

Við túlkun niðurstaðna fyrir innviði og þjónustu þarf meðal annars að skoða hvort vegir, vatnslagnir, raflínur, virkjanir og önnur mannvirki liggi nálægt líklegum gosupptökum eða á svæðum þar sem hraun gæti runnið. Einnig þarf að meta hvaða þjónusta tengist svæðinu, hvort aðrir innviðir séu háðir henni og hvaða áhrif truflun eða rof gæti haft á samfélagið í heild. Í sumum tilvikum getur verið þörf á frekari greiningu áður en ákvörðun er tekin um vernd, breytingar eða uppbyggingu.

Hvað segja niðurstöðurnar ekki?

Niðurstöðurnar segja ekki hvenær næst gjósi og ekki nákvæmlega hvaða mannvirki yrðu fyrir áhrifum fyrst eða með hvaða hætti. Þær fela heldur ekki sjálfkrafa í sér niðurstöðu um hvaða aðgerðir skuli ráðast í. Þær eru leiðbeinandi grunnur að mati og ákvörðunartöku og þarf að lesa þær með öðrum upplýsingum um mikilvægi þjónustu, viðkvæmni kerfa og mögulegar afleiðingar truflana.

Fyrir almenning

Hvernig nýtast upplýsingarnar?

Upplýsingarnar hjálpa almenningi að skilja betur hvaða svæði á Reykjanesskaga eru talin útsettari fyrir hraunvá en önnur og hvers vegna það skiptir máli. Þær gefa samhengi fyrir umræðu um skipulag, innviði og viðbúnað og geta hjálpað fólki að átta sig á því hvers vegna ákveðin svæði fá sérstaka athygli í mati og áætlanagerð. Þær eru fyrst og fremst hugsaðar til að auka skilning og styðja undirbúning til lengri tíma.

Hvernig á að lesa kortin?

Kortin sýna hlutfallslegar líkur. Það þýðir að þau sýna hvar líkur eru meiri eða minni í samanburði við önnur svæði á kortinu. Dekkri litir sýna meiri líkur en ljósari litir minni líkur. Kortin sýna hins vegar ekki nákvæma spá um hvar eða hvenær næst gjósi. Þau hjálpa fyrst og fremst til við að setja hraunvá í samhengi og sýna hvernig hún getur verið breytileg milli svæða.

Hvað segja niðurstöðurnar ekki?

Niðurstöðurnar eru ekki spá um næsta gos. Þær eru ekki heldur mat á stöðunni í dag á einstökum stað. Þær koma því ekki í stað tilkynninga, vöktunar, mælinga eða hættumats í rauntíma þegar virkni eykst. Mikilvægt er að lesa þær sem langtímaupplýsingar sem styðja skilning og undirbúning, en ekki sem bein skilaboð um yfirvofandi atburð.

Kortasjá og gögn

Kortasjá og gögn

Samantekt og skýrslur

Samantekt og skýrslur

Skýringar á kortum og fyrirvarar

Skýringar á kortum og fyrirvarar

Spurt og svarað

Spurt og svarað